เป็นหนี้ยังมีทางไปต่อ! รทสช. ดันสำเร็จ “ร่าง พ.ร.บ.ล้มละลาย” ลูกหนี้ตั้งหลักได้ใหม่ ข้าราชการเข้าเงื่อนไข ล้มละลายก็ไม่ต้องเสียงาน

  กฎหมายฉบับนี้ดียังไง?

หนี้สินล้นพ้นตัวต้องล้มละลาย แต่กฎหมายนี้เปิดช่องให้ส่งแผนฟื้นฟูฯ ในหนี้รายย่อยต่ำกว่า 50 ล้านได้ง่ายขึ้น ทุกคนได้ประโยชน์! 

 

 ทำแผนฟื้นฟูเพื่อชำระหนี้ง่ายขึ้นอย่างไร

ฉบับเดิม: มีแต่การฟื้นฟูกิจการ "นิติบุคคล"

ฉบับใหม่: เพิ่ม "บุคคลธรรมดา" เรียกว่า "ฟื้นฟูฐานะ" ดังนั้นหนี้บัตรเครดิต หนี้สินเชื่อส่วนบุคคลต่างๆ สามารถนำมาแก้ไขได้ 

 

ฉบับเดิม: ต้องทำแผนชำระหนี้และประชุมเจ้าหนี้ก่อนเพื่อให้ศาลอนุญาต แล้วจะเกิดการพักชำระหนี้ชั่วคราว ห้ามตัดน้ำไฟ 

ฉบับใหม่: คุณสมบัติหนี้สินล้นพ้นตัว ยังไม่ต้องมีแผนชำระหนี้ก็ขอศาลอนุญาตได้เลย (การพักหนี้ชั่วคราวทำได้เร็วกว่ามาก) 

  ประชาชนทั่วไปได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้?

มีทางเลือกในการจัดการหนี้เพิ่มขึ้น สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะ ปรับโครงสร้างหนี้ และวางแผนชำระหนี้อย่างเป็นระบบ 

หัวใจสำคัญคือเพิ่ม “ทางออกก่อนถูกพิพากษาล้มละลาย” ให้ลูกหนี้รายย่อยและบุคคลธรรมดายังมีศักยภาพหารายได้ สามารถปรับโครงสร้างและวางแผนชำระเงินคืนเจ้าหนี้ได้  


 รทสช. มีบทบาทอย่างไรในการผลักดันกฎหมายฉบับนี้?

ดร.อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี สส.บัญชีรายชื่อ พรรครวมไทยสร้างชาติ เป็นกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ล้มละลาย ในสภาฯ ชุดที่ 26 และเป็นประธานคณะทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่กระทรวงยุติธรรม ทบทวนร่าง พ.ร.บ.ล้มละลาย ฉบับนี้ที่ค้างมาหลายปี โดย ดร.อรรถวิชช์ ได้เพิ่ม "ความง่าย" ลงไปในกฎหมาย เช่น ยกเลิกการประชุมเจ้าหนี้ในหนี้รายย่อยเหลือเพียงแต่การส่งหนังสือยินยอมจากเจ้าหนี้เท่านั้น ลดจำนวนหนี้จาก 2 ใน 3 เหลือเพียงแค่ 50% ในการอนุมัติแฟน และนำหลัก Cram Down ของสหรัฐฯ มาใช้ โดยใช้ดุลยพินิจศาลอนุมัติแผนได้แม้เจ้าหนี้จะไม่เห็นชอบ หากแผนนั้นเข้าองค์ประกอบที่สมควรตามกฎหมาย

รวมถึงทำให้ข้าราชการประจำไม่ต้องออกจากราชการแม้จะล้มละลายแล้ว ต่อมาวุฒิสภา (สว.) มีการตัดข้อความเฉพาะส่วนข้าราชการประจำออก ต่อมา ดร.อรรถวิชช์ ได้กลับมาเป็น สส. ในสภาฯ ชุดที่ 27 จึงได้ยืนยันแนวคิดให้ข้าราชการประจำที่ล้มละลายแล้ว ไม่ต้องออกจากราชการ กลับมาอยู่ใน พ.ร.บ.ล้มละลาย มาตรา 90/170 วรรคสอง ได้สำเร็จ และผ่านการพิจารณาของสภาฯ ด้วยคะแนนเสียงเอกฉันท์ 444 เสียง ในวันที่ 24 กันยายน 2569 

 

 ลูกหนี้รายย่อยได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้?

เข้าถึงกระบวนการทำแผนฟื้นฟูหนี้ได้ง่ายขึ้น โดยเปลี่ยนจากการจัดประชุมเจ้าหนี้ มาเป็นการได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ ไม่น้อยกว่า 50% จากเดิมที่ต้องได้รับความยิมยอมให้จัดทำแผนฟื้นฟูหนี้จากเจ้าหนี้ถึง 2 ใน 3 

 รทสช. ผลักดันประเด็นสำคัญอะไรบ้าง?

มี 2 เรื่องหลัก

• ลดขั้นตอนการฟื้นฟูหนี้รายย่อย จากการจัดประชุมเจ้าหนี้ เป็นการรวบรวมความยินยอมจากเจ้าหนี้ที่มีมูลหนี้รวมไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด จากเดิม 2 ใน 3
• คุ้มครองข้าราชการและลูกจ้างของรัฐ หากเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะแล้วไม่สำเร็จจนถูกพิพากษาให้ล้มละลาย การล้มละลายจากกระบวนการดังกล่าวจะไม่กระทบคุณสมบัติในการรับราชการหรือการเป็นพนักงานและลูกจ้างขององค์กรตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

 ประชาชนทั่วไปได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้?

มีทางเลือกในการจัดการหนี้เพิ่มขึ้น สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะ ปรับโครงสร้างหนี้ และวางแผนชำระหนี้อย่างเป็นระบบ

ช่วยให้ผู้ที่ยังมีศักยภาพในการสร้างรายได้มีโอกาสแก้ปัญหาหนี้ ก่อนสถานการณ์เดินไปถึงขั้นล้มละลาย


 ใครบ้างที่ได้รับประโยชน์จากกระบวนการฟื้นฟู?

ลูกหนี้รายย่อย บุคคลธรรมดาที่มีรายได้ตามเกณฑ์ ผู้ประกอบอาชีพอิสระ เกษตรกร ผู้มีรายได้ตามฤดูกาล บุคคลธรรมดาที่ประกอบกิจการ กิจการขนาดย่อมและ SMEs รวมถึงข้าราชการและลูกจ้างของรัฐที่เข้าเงื่อนไขการคุ้มครองตามกฎหมาย


 บุคคลธรรมดาได้ประโยชน์อะไร?

บุคคลธรรมดาที่มีรายได้และมีหนี้ไม่น้อยกว่า 100,000 บาท สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะได้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย


 ผู้ประกอบอาชีพอิสระและเกษตรกรได้ประโยชน์อย่างไร?

ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้มีเงินเดือนหรือรายได้ประจำเท่านั้น ผู้ประกอบอาชีพอิสระ เกษตรกร และผู้มีรายได้ตามฤดูกาล สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะได้ หากมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด


 ข้าราชการได้ประโยชน์อะไร? และลูกจ้างเอกชนได้ด้วยหรือไม่? 

ฉบับเดิม: ข้าราชการปกติถ้าล้มละลายต้องถูกออกจากราชการทันที 

ฉบับใหม่: ถ้าราชการผู้นั้นยื่นแผนฟื้นฟูฐานะตนเองและศาลอนุมัติแผนแล้ว แต่ภายหลังไม่สามารถทำตามแผนได้จำเป็นต้องล้มละลาย ในกรณีนี้จะไม่ต้องออกจากราชการ

ส่วนกรณีลูกจ้างเอกชนทั่วไป เป็นไปตามนายจ้างตกลงโดยมาก แล้วไม่ต้องออกจากงานถ้านายจ้างยินยอม


 ทำไมการรักษาอาชีพของข้าราชการจึงสำคัญ?

เพราะการมีอาชีพหมายถึงยังมีรายได้สำหรับดูแลครอบครัวและจัดการภาระหนี้ต่อไปได้ ลูกหนี้ได้ปลดภาระ เจ้าหนี้ก็ได้เงินคืน 

 ครอบคลุมพนักงานรัฐวิสาหกิจไหม?

ครอบคลุม โดยเฉพาะพนักงานรัฐวิสาหกิจที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย เช่น การไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ (กฟผ.) การประปานครหลวง (กปน.) หรือ การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) หากตกเป็นบุคคลล้มละลายจะได้รับความคุ้มครองตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด 

แต่สำหรับรัฐวิสาหกิจที่ดำเนินงานในรูปแบบ บริษัทหรือบริษัทมหาชนจำกัด ซึ่งอาจมีเอกชนร่วมถือหุ้นด้วย เช่น ปตท. จะยังเป็นไปตาม ดุลยพินิจ ข้อบังคับ และหลักเกณฑ์ของแต่ละบริษัท 


 SMEs ได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้?

SMEs มีช่องทางฟื้นฟูกิจการที่เหมาะกับขนาดและลักษณะธุรกิจมากขึ้น พร้อมเพิ่มกระบวนการฟื้นฟูแบบเร่งรัด ช่วยให้กิจการที่ยังมีศักยภาพมีโอกาสเดินหน้าธุรกิจต่อ รักษาการจ้างงาน และความสัมพันธ์กับคู่ค้า

 เจ้าหนี้ได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้?

เจ้าหนี้ยังมีส่วนร่วมในกระบวนการฟื้นฟู และมีช่องทางได้รับชำระหนี้ตามแผนที่ผ่านกระบวนการตามกฎหมาย ในบางกรณี ศาลสามารถพิจารณาให้แผนมีผลใช้บังคับ แม้เจ้าหนี้บางรายไม่เห็นด้วย หรือที่เรียกว่า “Cram Down” โดยต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและหลักเกณฑ์คุ้มครองสิทธิของเจ้าหนี้ที่กฎหมายกำหนด

 การฟื้นฟูหนี้ช่วยรักษาอาชีพและธุรกิจอย่างไร?

การจัดการหนี้ผ่านกระบวนการฟื้นฟู ช่วยให้ลูกหนี้ที่ยังมีศักยภาพไม่ต้องหยุดประกอบอาชีพเพียงเพราะปัญหาหนี้ 

สำหรับธุรกิจ การฟื้นฟูเปิดโอกาสให้กิจการเดินหน้าต่อระหว่างแก้ไขปัญหาหนี้ ช่วยรักษาการจ้างงานและความสัมพันธ์กับคู่ค้า

 การฟื้นฟูแบบเร่งรัดมีประโยชน์อย่างไร?

เป็นช่องทางสำหรับลูกหนี้ที่สามารถจัดทำแผนฟื้นฟูและได้รับความเห็นชอบจากเจ้าหนี้ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้แล้ว ทำให้เข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูได้รวดเร็วขึ้น ช่วยลดขั้นตอนในกรณีที่ลูกหนี้และเจ้าหนี้มีแนวทางแก้ปัญหาหนี้ที่ชัดเจนร่วมกัน

 กฎหมายฉบับนี้ช่วยให้ลูกหนี้กลับมาตั้งหลักได้อย่างไร?

ลูกหนี้สามารถจัดทำแผนชำระหนี้และดำเนินการตามแผนอย่างเป็นระบบ แทนการปล่อยให้ภาระหนี้สะสมโดยไม่มีแนวทางแก้ไข เมื่อดำเนินการตามแผนได้สำเร็จ ลูกหนี้จึงมีโอกาสกลับมาจัดการชีวิตทางการเงินภายใต้โครงสร้างหนี้ที่ชัดเจนขึ้น


 ถ้าลูกหนี้ฟื้นฟูฐานะสำเร็จ จะเกิดอะไรขึ้น?

เมื่อลูกหนี้ดำเนินการตามแผนฟื้นฟูสำเร็จ จะสามารถสิ้นสุดกระบวนการฟื้นฟูตามขั้นตอนและเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด และเริ่มต้นชีวิตทางการเงินได้ใหม่

 กฎหมายฉบับนี้ช่วยเศรษฐกิจอย่างไร?

การฟื้นฟูช่วยลดโอกาสที่บุคคลหรือกิจการซึ่งยังมีศักยภาพต้องออกจากระบบเศรษฐกิจเพียงเพราะประสบปัญหาหนี้ เมื่อกิจการมีโอกาสดำเนินธุรกิจต่อ การจ้างงานและความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับคู่ค้าก็มีโอกาสดำเนินต่อ ลดผลกระทบที่อาจส่งต่อเป็นลูกโซ่ในระบบเศรษฐกิจ

 ทำไมต้องแก้หนี้ก่อนถึงขั้นล้มละลาย?

เพราะหากลูกหนี้ที่ยังมีศักยภาพได้รับโอกาสปรับโครงสร้างและจัดการหนี้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก็มีโอกาสหลีกเลี่ยงการเข้าสู่ภาวะล้มละลาย

แนวคิดของการฟื้นฟูจึงไม่ใช่การรอให้ลูกหนี้ไปถึงทางตัน แต่เป็นการสร้างกระบวนการให้ลูกหนี้และเจ้าหนี้หาทางจัดการหนี้ภายใต้กฎหมายก่อนถึงจุดนั้น

 

  สรุปแล้ว ร่าง พ.ร.บ.ล้มละลาย ให้อะไรกับประชาชน?

ให้ “โอกาสตั้งหลัก” ผ่านกลไกสำคัญ ได้แก่

• เพิ่มช่องทางฟื้นฟูฐานะสำหรับบุคคลธรรมดาที่มีคุณสมบัติตามกฎหมาย

• ลดขั้นตอนการฟื้นฟูหนี้รายย่อย

• เพิ่มช่องทางฟื้นฟูกิจการและกระบวนการฟื้นฟูแบบเร่งรัด

• คุ้มครองคุณสมบัติในการรับราชการหรือการเป็นพนักงานและลูกจ้างขององค์กรตามกฎหมาย สำหรับกรณีที่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย

• เปิดโอกาสให้ลูกหนี้ที่ยังมีศักยภาพแก้ปัญหาหนี้ก่อนถึงทางตัน

หัวใจคือ “แก้หนี้ก่อนถึงทางตัน ให้คนมีโอกาสตั้งหลัก รักษาอาชีพ รักษาธุรกิจ และเดินหน้าต่อ”