“เสรีโซลาร์”ปลดล็อกพลังงานสะอาด ลดขั้นตอนติดตั้ง เพิ่มทางเลือกประชาชน “ผลิตไฟใช้เอง”

  “เสรีโซลาร์” คืออะไร?

“เสรีโซลาร์” เป็นแนวคิดปรับกติกาให้ประชาชนและภาคธุรกิจติดตั้ง Solar Rooftop เพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เองได้สะดวกขึ้น จากเดิมที่ต้องขออนุญาตหลายหน่วยงาน เปลี่ยนเป็นระบบ “แจ้ง” พร้อมกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยและวิศวกรรมให้ชัดเจน

  ทำไม รทสช. จึงผลักดัน “เสรีโซลาร์”?

รทสช. มองว่าต้นทุนพลังงานมีผลต่อค่าครองชีพและต้นทุนธุรกิจ จึงเสนอให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าใช้เองจากพลังงานแสงอาทิตย์ได้มากขึ้น ลดข้อจำกัดด้านขั้นตอน และเพิ่มทางเลือกด้านพลังงาน

  “พีระพันธุ์” และ “ดร.อรรถวิชช์” ผลักดัน “เสรีโซลาร์” อย่างไร?

นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค ผลักดันร่างกฎหมายในฝ่ายบริหาร ขณะดำรงตำแหน่ง รมว.พลังงาน โดยคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมการใช้ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ พ.ศ. .... เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2568
.
ส่วน ดร.อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี สส.บัญชีรายชื่อ พรรครวมไทยสร้างชาติ ผลักดันในฝ่ายนิติบัญญัติ โดยเสนอร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ พ.ศ. .... ต่อประธานสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2569 ขณะนี้ผ่านการรับฟังความคิดเห็นและจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบแล้ว โดยส่วนใหญ่เห็นด้วยกับหลักการ

  สาระสำคัญของร่าง “เสรีโซลาร์” มีอะไรบ้าง?

มี 3 ประเด็นหลัก ได้แก่

1. เปลี่ยนจาก “ขออนุญาต” เป็น “แจ้ง” ต่ออธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน หากไม่มีการทักท้วงหรือสั่งแก้ไข ถือว่าการแจ้งสมบูรณ์และติดตั้งได้ ทั้งนี้ ต้องแจ้งการไฟฟ้า และแจ้งอีกครั้งภายใน 30 วันหลังติดตั้งเสร็จ

2. ลดความซ้ำซ้อนด้านเอกสารและระยะเวลา ระหว่าง กฟผ. กฟภ. กฟน. และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

3. วางกติกาครบวงจร ตั้งแต่การติดตั้ง การใช้และจำหน่ายไฟฟ้า การกำกับตรวจสอบ ไปจนถึงการจัดการซากอุปกรณ์

  เมื่อเปลี่ยนเป็นระบบ “แจ้ง” ใครรับผิดชอบเรื่องความปลอดภัย?

ผู้ติดตั้งต้องให้วิศวกรไฟฟ้ารับรองความถูกต้องและความปลอดภัยของระบบ และหากติดตั้งบนหลังคา ต้องให้วิศวกรโยธารับรองความมั่นคงแข็งแรงของโครงสร้าง ตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกร

หากไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ เจ้าหน้าที่อาจสั่งให้แก้ไขภายใน 30 วัน และอาจสั่งรื้อถอน พร้อมค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 5,000 บาท และปรับรายวันไม่เกินวันละ 2,000 บาท

  การลดขั้นตอนติดตั้ง Solar Rooftop ช่วยลดต้นทุนประชาชนอย่างไร?

ลดภาระด้านเอกสาร เวลา และการประสานงาน ทำให้ประชาชนและภาคธุรกิจเข้าถึงการติดตั้งได้ง่ายขึ้น

  ใครบ้างที่ติดตั้ง Solar Rooftop ได้?

ประชาชนและภาคธุรกิจติดตั้งเพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เองได้ใน

  ที่อยู่อาศัยของตนเอง
  สถานประกอบกิจการของตนเอง
  พื้นที่อื่นที่ รมว.พลังงาน ประกาศกำหนด

  บ้านเช่าและคอนโดมิเนียมติดตั้งได้หรือไม่?

ผู้เช่าบ้านควรได้รับความยินยอมจากเจ้าของบ้าน ส่วนคอนโดมิเนียมต้องพิจารณาสิทธิในพื้นที่ส่วนกลางและข้อกำหนดของนิติบุคคลอาคารชุด

  ผลิตไฟฟ้าใช้เองช่วยลดค่าไฟได้อย่างไร?

ช่วยลดการซื้อไฟฟ้าจากระบบในช่วงที่ผลิตไฟฟ้าได้ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ไฟมากช่วงกลางวัน ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับขนาดระบบ ปริมาณและช่วงเวลาการใช้ไฟ รวมถึงต้นทุนการติดตั้ง

  หากผลิตไฟฟ้าเหลือ สามารถขายได้หรือไม่?

ขายไฟฟ้าส่วนเกินได้เฉพาะให้ กฟผ. กฟภ. กฟน. หรือกรณีที่ รมว.พลังงาน ประกาศกำหนด โดยต้องได้รับความเห็นชอบและเป็นไปตามเงื่อนไขของการไฟฟ้า

สำหรับโครงการ Solar Rooftop ภาคประชาชน ปี 2569 รับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินไม่เกิน 500 เมกะวัตต์ ในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย เป็นเวลา 10 ปี และไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์

  หากต้องการขายไฟส่วนเกิน ต้องทำอย่างไร?

ต้องเข้าร่วมโครงการตามหลักเกณฑ์ ยื่นคำขอให้การไฟฟ้าตรวจสอบระบบ และทำสัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่าย

สำหรับผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัยยื่นคำขอผ่าน กฟน. หรือ กฟภ. ตามพื้นที่ให้บริการ โดยเปิดรับคำขอตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569

  แล้ว กฟผ. รับซื้อไฟฟ้าจากประชาชนหรือไม่?

กฟผ. ไม่ได้รับซื้อไฟฟ้าจากประชาชนทั่วไป แต่รับซื้อจากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่และรายเล็ก รวมถึงผู้ผลิตจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น สปป.ลาว และมาเลเซีย ก่อนส่งผ่านระบบส่งให้ กฟน. และ กฟภ. เพื่อจำหน่ายต่อ

  หากไม่มีเงินก้อนสำหรับติดตั้ง Solar Rooftop มีทางเลือกหรือไม่?

ปัจจุบันมีมาตรการภาษีสำหรับบุคคลธรรมดาที่ติดตั้ง Solar Rooftop ตามเงื่อนไข โดยนำค่าซื้ออุปกรณ์และค่าติดตั้งมาหักลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท โดยระบบต้องเชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าของ กฟน. หรือ กฟภ.

ทั้งนี้ รัฐบาลอยู่ระหว่างดำเนินมาตรการสนับสนุนค่าใช้จ่ายติดตั้ง Solar Rooftop ระยะแรก 500,000 ครัวเรือน ภายใต้กรอบมาตรการด้านพลังงานที่เกี่ยวข้อง

  “เสรีโซลาร์” ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจอย่างไร?

การลดข้อจำกัดในการติดตั้ง Solar Rooftop อาจช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ ได้แก่

 เพิ่มความต้องการแผงโซลาร์ อินเวอร์เตอร์ ระบบกักเก็บพลังงาน และบริการติดตั้ง ตรวจสอบ และบำรุงรักษา

  ลดต้นทุนพลังงานภาคธุรกิจจากการผลิตไฟฟ้าใช้เอง

  สร้างการจ้างงานจากการขยายตัวของธุรกิจพลังงานแสงอาทิตย์

  กระตุ้นกิจกรรมทางเศรษฐกิจตลอดห่วงโซ่พลังงานสะอาด

  เมื่อแผงโซลาร์และอุปกรณ์หมดอายุ จะจัดการอย่างไร?

ร่างกฎหมายนี้กำหนดแนวทางจัดการซากอุปกรณ์ เพื่อจำกัดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่

  ห้ามถอดแยกชิ้นส่วนซากอุปกรณ์ เว้นแต่ถอดแล้วประกอบกลับ ซ่อมเพื่อใช้ซ้ำ ศึกษาวิจัย ดำเนินการโดยสถานกำจัดซาก หรือกรณีอื่นตามที่ รมว.พลังงาน ประกาศ

  ผู้ติดตั้งและผู้ใช้ต้องนำซากอุปกรณ์ไปที่จุดรับทิ้ง โรงกำจัดหรือรีไซเคิลที่ได้รับอนุญาต

  ของเสียจากการถอดแยกต้องกำจัดอย่างถูกต้อง ไม่กระทบสิ่งแวดล้อมและสุขอนามัย

  หากประชาชนผลิตไฟฟ้าใช้เองมากขึ้น จะกระทบต่อระบบไฟฟ้าหรือไม่?

หากติดตั้ง Solar Rooftop มากเกินศักยภาพของโครงข่ายในพื้นที่ อาจกระทบความมั่นคงของระบบและโครงสร้างค่าไฟ จึงต้องบริหารแหล่งผลิตและโครงข่ายควบคู่กัน

  ระบบไฟฟ้าจะรองรับ Solar Rooftop ที่เพิ่มขึ้นอย่างไร?

การขยาย Solar Rooftop ต้องควบคู่กับการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้า โดย

  พัฒนา Smart Grid เพื่อบริหารแหล่งผลิตและการใช้ไฟฟ้าที่กระจายตัวมากขึ้น

  บริหารระบบแบบเรียลไทม์ ให้สอดคล้องกับปริมาณไฟฟ้าจาก Solar Rooftop ซึ่งเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลาและสภาพอากาศ

  พัฒนาระบบจำหน่าย ให้รองรับทั้งการใช้ไฟฟ้าที่ผลิตเองและการส่งไฟฟ้าส่วนเกินกลับเข้าสู่ระบบ

  ใช้ข้อมูลการผลิตและการใช้ไฟฟ้า เพื่อวางแผนพัฒนาโครงข่ายและรองรับพลังงานหมุนเวียนที่เพิ่มขึ้น